Af en toe heb ik het gevoel alsof de tijd steeds sneller gaat. Kent u dat gevoel? Tja, dit is natuurlijk niet zo. De wetenschapper Douwe Draaisma legt dit zeer beeldend uit in zijn boek met de treffende titel ‘Waarom het leven sneller gaat als je ouder wordt’. Mocht u ook geïnteresseerd zijn in het fenomeen Tijd, dan raadt ik u aan om dit boek zeker te lezen. In verschillende hoofdstukken komen de vele facetten van het tijdsbegrip aan bod.
Zeer interessant is het hoofdstuk over het Berlijnse echtpaar Anna en Richard Wagner. Vanaf het eerste jaar van hun huwelijk, in 1900, hebben zij zichzelf op kerstavond gefotografeerd en die foto bij wijze van kerstkaart aan vrienden gestuurd. Het huwelijk duurde 45 jaar en in de reeks ontbreken slechts een paar jaar. Fascinerend hoe je langzaam de mensen ouder ziet worden en de tijd zijn loop neemt.

Zoals sommigen van u wellicht weten ben ik erg gefascineerd door het fenomeen tijd en om nogmaals, zoals ik dat ook in mijn weblog van gisteren deed, de filosoof Augustinus aan te halen; ‘Wanneer maar niemand het me vraagt, weet ik het; wil ik het echter uitleggen aan iemand die het vraagt, dan weet ik het niet’. Ga er dan maar eens aan staan als kunstenaar om het begrip tijd uit te beelden. De oplossing is niet om dan een klok te schilderen, dit is een instrument om de tijd te meten, maar dat is dus nog niet de verbeelding van het begrip tijd.

Verschillende malen was ik onder de indruk van de inspiratie van kunstenaars. Toen ik een werk van Salvador Dalí in het Museum of Modern Art (Moma) in New York zag, vond ik het buitengewoon knap hoe hij de ongrijpbaarheid van Tijd uitbeeldde. Hij schilderde horloge’s die van de takken van de boom afdruipen. De ‘weke tijd’ was als het ware niet vast te pakken, maar stroomde door je vingers heen. Grappig detail is trouwens dat hij op dit idee kwam door een gebeurtenis waarbij zijn vrouw Gala op een warme zomeravond een ronde camembert op tafel had laten liggen die vervolgens door de hitte over de rand van de tafel aan het smelten was. De surrealist Dalí heeft deze manier van de tijd uitbeelden nog vele malen toegepast.

Ook vond ik het werk van zijn collega, tevens surrealist, René Magritte een knap staaltje werk. Magritte beeldde de tijd uit in zijn werk getiteld ‘De doorboorde Tijd‘. Een klok staat op een statige schouw en uit het gat waar het rookkanaal zit komt een razende locomotief. De trein, die in die dagen één van de modernste voertuigen was, staat symbolisch voor het snel verstrijken van de tijd; je kan de tijd eigenlijk niet stoppen. Typisch en heel surreëel is het feit dat dit natuurlijk nooit feitelijk kan gebeuren, maar toch is er sprake van een goed functionerende schoorsteen want die trekt de rook prima weg. Wellicht binnenkort meer over de verbeelding van de tijd.

Een reactie op “De verbeelding van de tijd”

1. Mary :

   29-06-2010 om 15:14

   Dag Marcel,
   Boeiend onderwerp, ik moest onmiddellijk aan het gedicht “Tijd” van Maria Vasalis denken.
   Kunst met woorden…
   Mary